|
| Proteinler |
PROTEİN GEREKSİNİMİ
Günlük protein gereksinimi vücut yapısına göre ve bazı özel
durumlara göre değişiklikler gösterebilir. Sağlıklı bir kişinin
günlük gereksinimi kilogram başına 0.8 - 1.2 gram kadardır.
Hastalık durumlarında, çocuklarda, büyüme çağlarında ve spor
yapan insanlarda bu oran artmaktadır. Sporcularda protein
kullanımının spor yapmayanlara göre artması, proteinin zaman
zaman enerji temininde kullanılmasından, sportif yüklenmelerde
yıkımın artmasından ve vücut kitlesinde artışın hedeflenmesinden
ileri gelmektedir. Gereksinimi egzersizin tipi, çalışma süresi
ve yoğunluğu ile yapılan sporun özelliği de
değiştirebilmektedir.
Kuvvet sporlarında (halter, gülle, çekiç vb.) 2.0 - 2.3 g / kg
/günde, diğer spor dallarında 1.5 - 2.0 g / kg / günde,
protein alımı gereksinimi karşılamaktadır. Diğer bir deyişle
günlük enerji gereksinimin % 12 - 20'si proteinden karşılanması
yeterli olmaktadır. Bir günde ek olarak verilecek 10 gram kadar
protein, antrenman yapmak koşulu ile kas gelişimi için
yeterli olmaktadır. Vücutta proteinin yapım ve yıkımı
denge halindedir.
Diyetle alınan proteinler sindirim sırasında amino asitlere
parçalanarak emilirler ve vücutta bir havuzda depolanırlar.
Ancak proteinin vücutta depolanma oranı karbonhidrat
ve yağlardan çok daha düşüktür. Diyetle alınan enerji ve
proteinler ihtiyaçtan fazla ise, fazla amino asitler
karaciğerde yağ ve karbonhidrat yapımında
kullanılır ve depo edilir. Diyetle alınan protein
yetersiz ise vücut amino asit havuzu için gerekli olan
düzey vücut proteinlerinin yıkımı ile yerine konur.
Enerji alımının yetersiz olması halinde ise amino asit
havuzu önemli bir enerji kaynağı oluşturur. Enerji temininde
depodan kullanılan protein ve amino asitler
diyetle yerine konulmaktadır. Diyetle alınan protein
gerektiğinde vücut proteinlerinin yapımında
kullanılmaktadır. Yeterli enerji alımı ile bu protein
deposu da korunmaktadır.
Enerji elde etmek için amino asit ve proteinlerin
yıkımı artarsa denge bozulmaktadır. Egzersizlerde vücuttaki
protein yıkım oramda artmaktadır. Alınan toplam enerji
miktarı gereksinim üzerinde ise protein yetersizde
alınmış olsa enerji ihtiyacı için protein yıkımı
azalacağından amino asit dengesi bozulmayacaktır. Enerji
alımı yetersiz olduğunda ise alınan protein enerji elde
etmek için kullanılacağından diyetteki protein miktarı yeterli
de olsa amino asit dengesi bozulmaktadır. Vücutta
protein depolamada yüksek protein alımından çok,
düşük protein alımı daha etkili olmaktadır.
Diyetle yeterince protein alınamadığı durumlarda (kilo
sorunu olan halter, boks, güreş, judo gibi siklet sporlarında,
yoğun antrenman dönemlerinde, iştahsızlık çeken sporcularda)
hazır protein tozu da kullanılabilir. Ancak günlük diyete
ek olarak alınan bu hazır protein miktarı günlük
gereksinim içinde kalmalıdır.
Halter sporu yapan 70 kg. ağırlığında bir erkek sporcuyu örnek
verecek olursak; bu sporcunun günlük protein gereksinimi
70 kg. x 2.3 g / kg. /günde = 161 gram kadardır. 120 gramını
günlük diyetinden karşıladığını düşünürsek, dışardan hazır
olarak protein tozu veya başka şekilde alacağı protein
miktarı 41 gram kadar olmalıdır.
PROTEİN YETERSİZLİĞİ
Protein yetersizliği günlük diyetle alınan proteinin
miktar ve kalite yönünden gereksinimi karşılamamasından oluşur,
nedenler arasında ekonomik koşulların zayıf olması, dengesiz
beslenme, bazı hastalıklar (emilim bozuklukları, böbrek ve
karaciğer hastalıkları vb.) sayılabilir.
Uzun süreli yetersizliklerde vücut kendi dokularındaki proteini
kullanmak zorunda kalır. Büyüme yavaşlar ve durur, vücut
ağırlığı azalır, halsizlik, anemi ve ödem (şişlik) oluşur.
Antikor yapımı azaldığı için hastalıklara karşı direnç azalır,
iyileşme geç olur. Demir, kalsiyum ve A
vitamini gibi besin öğelerinin kullanımı azalır.
<<
Önceki Sayfa
|
|
|
|
